„Siekierezada” Edward Stachura

352x500 Kolejna powieść Stachury, której przyznaję, podobnie jak poprzedniej opisywanej tutaj, nie czytałam w wieku nastoletnim. Miałam chyba inne rzeczy wtedy na głowie aniżeli egzystencjalne przemyślenia. A książka przecież to kultowa, z kultowym Jankiem Praderą, który opuszcza cywilizację udając się do wsi Bobrownice w gminie Hopla na zręb lasu. Zarobi, nie zarobi, na flaszkę wystarczy. Ciężka to praca w tym lesie, korowanie, ścinanie, dźwiganie gałęzi, ziąb. Noclegi u Babci Oleńki i kromka ze słoniną na śniadanie + herbata ulung i mnóstwo papierosów i bimbru.

Takie życie, niby odległość od cywilizacji spora, ale uciec od swoich problemów się nie da. A tęsknota za swoją miłością, nazywaną przez bohatera, Gałązką Jabłoni – przeogromna. W listach do niej Janek podpisuje się dość tajemniczo i często tego zwrotu używa w powieści, co mnie bardzo zastanawiało : zawsze i teraz absolutnie służy tobie emanuel delawarski„. Szukałam, grzebałam w necie i znalazłam coś co być może jest wytłumaczeniem? (ale może ktoś ma inne?) -> żoną Stachury była niejaka Zyta. On sam miał pseudonim Sted. Pierwsze litery powyższego wyrażenia składają się na ZITA STED. Być może to taka zawoalowana prawda przemycona w książce? ot, taka moja dygresja.

Wracajac do fabuły, to znów chodzi tutaj o życie pełnią, o to by żyć w ogóle. Janek boi się śmierci. Przeraża go „ta mgła, ta mgła” która co jakiś czas pojawia mu się przed oczami, wszystko wtedy spowite jest mgłą, dymem, nawet ludziom dymi z głów. To mija, ale dlaczego się pojawia i czym jest? Obawą, niepokojem, zapowiedzią  śmierci, ostrzeżeniem? Bo Janek nie widzi świata bez siebie, nie wyobraża sobie jak to jest umrzeć i nie być już. Poetycko o tym pisze, między rąbaniem jednego a drugiego drzewa, jedząc kartofle pieczone w żarze :

„[…] z jednej strony, jak mówiłem, poniechałem obłędnych, obłędowskich spekulacji o tym: jak zginę? gdzie? kiedy? z czyjej ręki? […] Z drugiej strony jednak dobrze wiem, doskonale wręcz się orientuję, że śmierć ani na moment mnie nie opuszcza, na głowie wiecznie mi siedzi, na czole mam ją wypisaną, przy nodze mojej zawsze wiernie jest.[…] A z trzeciej strony to z płynięciem czasu, z biegiem lat coraz bardziej nie wierzę we własną śmierć, zupełnie nie widzę siebie jako umarłego. Trochę inaczej mówiąc: zupełnie nie widzę tego świata beze mnie.”

Wyrafinowana ale bardzo szczera to proza. Prosto z serca płynąca, prosto z tej durnej wrażliwości Stachury, która ujmuje. To urokliwe pragnienie wolności, wędrówki, życia.Taka książka z aurą, do której warto wracać. Pełna najpiękniejszych cytatów i bardzo celnych obserwacji, które do tej pory miażdżą:

„I niech sobie będą wszyscy mądrzy ze swoimi rozumami, a ja z moją miłością niech sobie będę głupi. „

Ludzi coraz więcej, a człowieka coraz mniej.

To najczystsza kontemplacja przyrody, wędrówka po wsiach, poznawanie ludzi, zwykłe i proste czynności, takie o, życie… Przyjaźń, wiejskie zabawy, tańce, ciężka praca – to wszystko ma dla Janka niezwykłe znaczenie i urok. Taki trochę może starszy Stasiuk (bym powiedziała)? Obserwacja zwyczajnego życia i chłonięcie tego, co jest nam dane w określonej chwili. To również galeria niezwykłych postaci jak naprzykład – Peresada, z którym rozmowy przy ognisku albo w knajpie „Hoplanka” są przecudnej urody :) („Nie będziem my wydawać pieniędzy na jakieś majonezy.„) Niejaki Michał Kątny pojawiający się na końcu powieści niczym duch -a może alter-ego Janka, Babcia Oleńka, Młody Batiuk, Kaziuk i  Selpka – koledzy ze zrębu. 

To faktycznie leśni ludzi i ich lato. Niczym z ksiażki Rodziewiczówny „Lato leśnych ludzi” wypożyczonej w objazdowej bibliotece przez Janka Praderę. Ogromnie polecam, w każdym wieku.

I tak sobie kombinowałem, jakby mogło być, gdyby mogło być. bo kto z nas tak nie myśli?

„Siekierezada” Edward Stachura, „Powieści” 3, wyd. Czytelnik, 1982.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s