„Nieuporządkowane życie planet” Paul Murdin

103863223_2988907501158690_2672841572750413249_o

„…astronomowie niemal na co dzień badają galaktyki na różnych etapach ich życia. Posługując się językiem biologii, można by powiedzieć, że przyglądają się najpierw dzieciom w szkole, potem klientom w galeriach handlowych i wreszcie seniorom w domach spokojnej starości, a następnie wnioskują na tej podstawie, jak przebiega proces starzenia. O społecznościach żyjących w miastach, mówi się, że dzieli je odległość, i podobnie, galaktyki rozrzucone we wszechświecie również dzieli odległość, tyle że mierzy się ją w latach świetlnych, dla których można znaleźć ekwiwalent czasowy. Okres, jaki astronomowie mogą w ten sposób obserwować, to ponad 90 procent wieku wszechświata, w zaokrągleniu 12 miliardów lat”.

To książka, którą czytałąm długo, nie ma tu akcji czy fabuły, to popularno-naukowa pozycja, napisana dość przystępnym językiem, choć kwestie tu poruszane do łatwych nie należą. Kosmos jest dla mnie jedną wielką tajemnicą, fizyka również. Astronomia tym bardziej. Odległości, rozmiary, wymiary, przytaczane przez autora wywołują u mnie przeogromne zadziwienie, niedowierzanie i mnóstwo pytań. Ciekawi mnie ten ogrom, zastanawia i podziwiam astronomów, fizyków, badaczy za ich wiedzę, podziwiam ludzkość w ogóle za wynalezienie technologii, która pozwala na badanie odległych planet, gwiazd, księżyców itp. NIESAMOWITE.

Jednym słowem to książka, która daje rys temu, czym są planety, jak są zbudowane, jak powstały, jaka panuje na nich temperatura, skąd się wzięły pierścienie Saturna, w jakiej odległości od Słońca i Ziemi się znajdują, a naprawdę są to niezmierzone ilości kilometrów, o czym przecież wiedziałam, ale czytając te liczby, rozdziawiałam buzię nie raz. Poza tym, dowiadujemy się, jak powstały kratery na Księżycu, dlaczego wyginęły dinozaury na Ziemi, poznajemy szczyt na Marsie, trzy razy wyższy niż Everest, kto odkrył Ceres (planetę, która nie urosła), dlaczego Jowisz śmierdzi, czym jest Ultima Thule, skąd takie a nie inne nazwy planet, etc.

Paul Murdin, autor książki, przywołuje wiele razy znane nazwiska: badaczy, odkrywców, astronautów,  w tym m.in, Galileusza, Kopernika, Herschela (który sam wymyślał i budował teleskopy, odkrywcę planety Uran w 1781r.), czy Williama Andersa, członka załogi Apollo 8, który z orbity Księżyca, wykonał w 1968r. jedno z najbardziej popularnych zdjęć publikowanych przez Nasa: „Wschód Ziemi”: 

800px-NASA-Apollo8-Dec24-Earthrise

żródło: NASA, zdjęcie „Earthrise”, William Anders

A oto co powiedział o tymże widoku Jim Lovell, drugi z członków misji Apollo 8: „Tam w górze, świat jest czarno-biały. Nie ma żadnych barw. W całym wszechświecie, gdziekolwiek by spojrzeć, jedynym kolorowym punktem była Ziemia… To był najpiękniejszy widok, jaki można było zobaczyć na całym niebieskim firmamencie. Tu na dole ludzie nie zdają sobie sprawy z tego, co mają”. To nie jedyny cytat, jest tu wiele wypowiedzi różnych, znanych w astronomicznym świecie osób, zamieszczonych według mnie po to, by ubarwić książkę, zaciekawić bardziej czytelnika, by nie były to tylko suche fakty, choć przyznaję, że i te fakty czyta się z niekłamaną przyjemnością. Oczywiście, jeśli jesteście zainteresowani tematyką. 

To przeciekawa pozycja, która nie tylko pokazuje nam jak kształtowała się nasza galaktyka, ale również jak niewiele jeszcze o niej wiemy, ile jeszcze, mimo ogromnych osiągnięć technologicznych i lat badań, obszarów wszechświata jest niezbadanych. Poznajemy nie tylko znane nam już planety, czy niedawno odkryte planety karłowate, ale też niektóre z księżyców (np. Jowisza: Io, Europa, Ganimedes i Kallisto, czy Saturna: Tytan czy Enceladus), w tym nasz, który choćby dzisiaj jaśniał na niebie w swojej pięknej pełni. Tak na marginesie, wiecie, że na Enceladusie są kriowulkany, a lot sondy z Ziemi na Tytana trwał siedem lat? To daje m.in. obraz odległości… Dowiadujemy się też (o ile w ogóle można to zrozumieć, dla mnie czarna magia, ale fascynująca ;)) czym jest prawo Titiusa-Bodego, jak wyglądał model Układu Słonecznego stworzony przez Keplera w 1595r. (!). Dodam, że rok później powstała praca autorstwa Keplera, pod tytułem, jakże pięknym: „Zwiastun rozprawy kosmograficznej traktującej o tajemnicy kosmosu; o podziwu godnych proporcjach sfer niebieskich oraz o prawdziwych i właściwych przyczynach ich liczby, wielkości i ruchów okresowych; przedstawione za pomocą pięciu foremnych brył geometrycznych” (jaką trzeba mieć wiedzę!! Niepojęte…).

Każdy rozdział opatrzony jest wstępem, w którym autor podaje kilka najważniejszych informacji o klasyfikacji planety czy satelity, odległości od Słońca, okresie orbitalnym, średnicy, okresie obrotu, temperaturze. Ale jest tu również dodatek o nazwie: „tajemna skarga” lub „tajemne życzenie”. W przypadku Neptuna mamy n.p. „Jowisz i Saturn zmówili się, żeby mnie odepchnąć, i doprowadzili do tego, że musiałem zamienić się z Uranem miejscami”, a w przypadku Jowisza: „Jestem najwyższym władcą Układu Słonecznego, ale nigdy nie mogę zaznać spokoju – przez ostatnie 450 lat boli mnie głowa z powodu tej strasznej burzy, a na dodatek wciąż poszturchują mnie te nieznośne komety”. Resztę takich opisów zostawiam już w tajemnicy, przyznaję, że to ciekawy zabieg, często wywołujący uśmiech, pozwalający zapamiętać najważniejsze fakty. 

Przeciekawa, powtórzę, pozycja. Dla osób interesujących się kosmosem, szczególnie, choć uprzedam, że czytać trzeba w skupieniu i nie wszystko da się zrozumieć. Szkoda, tylko, że nie ma w niej żadnych fotografii. To jedyny minusik. 

„Życie planet to mieszanina zdarzeń uporządkowanych i przypadkowych. Nasze własne życie składa się z takiej samej mieszaniny, ale nie tylko zdarzeń, lecz także uporządkowanych, racjonalnych myśli i nieuporządkowanych, nieracjonalnych spekulacji”.

„Nieuporządkowane życie planet” Paul Murdin, tłumaczenie Jolanta Sawicka, wydawnictwo Muza S.A., 2020

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.